Shahodat Isaxonova tarixiy romanlarida xalq og‘zaki ijodi namunalarining qo‘llanilishi
O‘zbek adabiyoti maydonida o‘z o‘rniga ega bo‘lgan yozuvchi Sh.Isaxonova qahramon xarakterini yaratishda uning hayotidagi eng muhim qirralarni tasvirlash va fe’l-atvori, xatti-harakatlariga xos xususiyatlar shakllanishining ildizlarini ochib ber-ish yo‘lidan boradi. Adibaning romanlarida epik tasvirdagi ana shu usulni makon, zamon va shaxs konsepsiyasi, xilma-xil hayotiy voqea-hodisalarni ishonarli tasvirlash, voqelikni turli rakurslarda aks ettirish imkoniyatlarini kuzatish mumkin. Sh.Isaxonova o‘z tаrixiy rоmаnlаridа аyоl shаxsi va uning xarakteri, ruhiyаtini оchib berishdа jоnli xаlq tili bоyliklаridаn hаm, аdаbiy til nоrmаlаridаn hаm keng fоydаlаnib, о‘z nаvbаtidа hаm jоnli tilning, hаm аdаbiy tilning о‘sishigа hissа qо‘shаdi. Adiba vоqeаlаrning mоhiyаti vа persоnаjlаrning xаrаkterigа qаrаb sо‘z vа ibоrаlаr tаnlаb, badiiy tilining ravon va o‘tkirligi jihatlaridan bugungi o‘zbek ro-manchiligiga munosib hissa qo‘shmoqda. Maqolada Sh.Isaxonovaning mustaqillik yillarida yaratgan “Chingizxon tuzog‘iga tushgan malika”, “Bibixonim”, “Gavhar-shod begim”, “Nodirai davron” tarixiy romanlarida ijtimoiy kelib chiqishi turli xil bo‘lgan ayollarning obraz xarakterlarini yaratishdagi uslubiy mahorat qir-ralari badiiy dalillar asosida berilgan.
Maqola/ Filologiya fanlari/Original maqola
Mualliflik huquqi (c) 2026 Iqtisodiyot va Pedagogika jurnali
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida suv xo‘jaligini rivojlantirish istiqbollari
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida respublikamiz suv xo‘jaligi tizimini tizimli ravishda modernizatsiya qilish, uning boshqaruv samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirish istiqbollari chuqur tahlil qilingan. Bugungi kunda global iqlim o‘zgarishi va suv resurslarining tobora cheklanib borayotganligi ushbu sohada tub raqamli transformatsiyani amalga oshirishni taqozo etmoqda. Tadqiqot doirasida "aqlli" suv o‘lchash asboblari, geoaxborot tizimlari, sun'iy intellekt, masofadan monitoring qilish va tarqatish jarayonlarini avtomatlashtirish kabi ilg‘or axborot texnologiyalarini joriy etish masalalari atroflicha yoritilgan. Shuningdek, suv xo‘jaligiga raqamli texnologiyalarni tatbiq qilishning iqtisodiy hamda ekologik samaradorligi baholanib, tizimdagi tizimli muammolarni bartaraf etish bo‘yicha strategik yo‘nalishlar ishlab chiqilgan. Maqola yakunida suv yo‘qotishlarini kamaytirish, suvdan oqilona foydalanish va sohaga investitsiyalarni jalb qilish bo‘yicha muhim amaliy tavsiyalar berilgan. Mazkur izlanish soha mutaxassislari, tadqiqotchilar va iqtisodchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, amaliy ahamiyatga egadir.
Ta’lim jarayonida interaktiv metodlar orqali muloqot madaniyatini rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida muloqot madaniyatini rivojlantirishda interaktiv ta’lim metodlaridan foydalanishning pedagogik shart-sharoitlari tahlil qilingan. Tadqiqotda ta’lim jarayonida kommunikativ kompetensiyani shakllantirishning pedagogik ahamiyati, interaktiv metodlarning o‘quvchilar va talabalarning muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, interaktiv ta’lim texnologiyalari orqali shaxslararo munosabatlarni rivojlantirish, jamoada ishlash, fikr almashish va bahs-munozara madaniyatini shakllantirishning nazariy va amaliy jihatlari ko‘rib chiqilgan.Tadqiqotning maqsadi ta’lim ishtirokchilari o‘rtasidagi samarali muloqotni ta’minlovchi pedagogik omillarni aniqlash va ularning ta’lim sifatiga ta’sirini yoritishdan iborat. Tadqiqot jarayonida pedagogik tahlil, qiyosiy tahlil, ilmiy manbalarni o‘rganish hamda umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘qituvchining kommunikativ kompetentligi, ta’lim muhitining qulayligi, o‘quvchilarning faolligi, hamkorlikka asoslangan pedagogik yondashuvlar hamda, interaktiv ta’lim metodlaridan foydalanish ta’lim jarayonida samarali muloqotni shakllantirish, shaxsning ijtimoiy faolligini oshirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi. Tadqiqot yakunida ta’lim jarayonida samarali muloqotni rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik tavsiyalar ishlab chiqildi hamda ularning amaliy ahamiyati asoslandi.
Ushbu ilmiy-metodik maqolada aniqlanuvchi (bog’liq) va aniqlovchi (erkli) kattaliklarni o’zaro bog’liqliklarini ifadslovchi ko’rsatkichlar (korrelyasion koyeffisient, juft korrelyasiya, ko’plikdagi korrelyasiya) hossalari va hisoblash usullari, shunigdek ular haqidagi statistik farazlarni tekshirish usullari keltirilgan. Shuningdek maqolada aniqlanuvchi ko’rsatkichni aniqlovchi ko’rsatkichlar bilan bog’liqliklari ko’rinishlari (chiziqli regressiya tenhlamalari) ni toppish va ularning koeffisientlarini baholash masalalari ham o’rganilgan.
Irfoniy motivlarning rus adabiyotiga kirib kelish tarixi
Maqolada rus adabiyotiga XIX asr boshlarida yangi janr sifatida tasavvuf g‘oyalarining kirib kelish sabablari bilan bog‘liq faktlar keltirilgan. Tasavvuf ilmining negizi, uning kelib chiqishi hamda bu ilmning g‘arb adabiyotiga, shu bilan birga rus poeziyasiga ta’siri haqida mulohazalar aniq dalillar asosida bayon etilgan. Shuningdek, aynan qaysi yozuvchi va shoirlarning qaysi asarlarida ibroniy motivlarni uchratish mumkinligi ham ko‘rsatib o‘tilgan.
Strategik boshqaruvning zamonaviy tendensiyalari
Mazkur maqolada strategik boshqaruvning zamonaviy tendensiyalari, ularning korxonalar faoliyatidagi o‘rni hamda raqobatbardoshlikni oshirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqot davomida strategik boshqaruvning nazariy asoslari, raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt, Big Data, Agile boshqaruv, ESG tamoyillari, innovatsion boshqaruv hamda mijozga yo‘naltirilgan strategiyalar ilmiy manbalar asosida o‘rganildi. Tadqiqotda tahlil, sintez, qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv, induksiya va deduksiya usullaridan foydalanildi. Olingan natijalar zamonaviy boshqaruv texnologiyalarini strategik boshqaruv tizimiga joriy etish korxonalarning iqtisodiy samaradorligini oshirish, boshqaruv qarorlarining sifatini yaxshilash, resurslardan samarali foydalanish hamda bozor o‘zgarishlariga tez moslashish imkonini berishini ko‘rsatdi. Shuningdek, ESG tamoyillarini qo‘llash va inson kapitalini rivojlantirish korxonalarning uzoq muddatli barqaror rivojlanishiga xizmat qilishi aniqlandi. Tadqiqot yakunida strategik boshqaruvni takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Ushbu tavsiyalar korxonalarda innovatsion rivojlanishni jadallashtirish, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, risklarni samarali boshqarish va xalqaro raqobatbardoshlikni oshirishga xizmat qiladi.
Sinergetik yondashuv asosida bo‘lajak pedagoglarda ekologik madaniyat ko‘nikmalarini shakllantirish texnologiyasini takomillashtirish
This article presents various perspectives, arguments, and scientific rationales concerning the ecological education and upbringing of students. It examines the development of an active attitude towards nature, the acquisition of ecological knowledge, and an awareness of responsibility for personal decisions, as well as the cultivation of an active life position and a sense of responsibility for the fate of nature and humanity. Furthermore, the article emphasizes that the socio-cultural significance of environmental education lies in fostering a value system that shapes an individual's intellectual and spiritual sphere, their experience with social interactions, and their orientation in relationships with the environment and other people.
O‘zbekistonda muhandislarning kasbiy tayyorgarligini yaxshilashda klaster tizimining roli
Maqolada globallashuv va texnologik taraqqiyot sharoitida O‘zbekiston ta’lim sohasiga klaster tizimini joriy etishning dolzarbligi o‘rganiladi. Klaster modeli ilm-fan, ta’lim va biznes o‘rtasidagi o‘zaro aloqaning samarali mexanizmi sifatida ko‘rib chiqiladi. Bu model mehnat bozorining zamonaviy talablariga javob beradigan malakali mutaxassislarni tayyorlashga yordam beradi. Asosiy e’tibor klaster tizimining nazariy asoslariga, muhandislik ta’limi sifatini oshirishdagi afzalliklariga, shuningdek, ta’lim jarayonining turli ishtirokchilari o‘rtasida sinergiyani yaratish mexanizmlariga qaratilgan. Mavzuning dolzarbligi O‘zbekistonning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi sharoitida muhandislik ta’limini modernizatsiya qilish zarurati bilan izohlanadi. Tadqiqot natijalari kelajakdagi mutaxassislarning raqobatbardoshligini oshirishga, shuningdek, ilm-fan, ta’lim va biznes o‘rtasida uzoq muddatli hamkorlikni ta’minlashga xizmat qilishi mumkin.